پیش‌تر در شیمی معدنی خلاصه‌ای از تاریخچه رنگ‌آمیزی به‌وسیله EtBr را با هم مرور کردیم. امروز بنا داریم تا با خطرات اتیدیوم بروماید و ترس موجود میان جامعه آزمایشگاهی در مورد این ماده، بیشتر آشنا شویم. آیا اتیدیوم بروماید سرطان زاست؟؟؟

    ترس به وجود آمده نسبت به اتیدیوم بروماید در بین زیست شناسان مولکولی همیشه بسیار موردتوجه بوده است. البته محققان ممکن است در بعضی زمینه‌ها در مورد این ماده بالقوه سرطان‌زا حق داشته باشند. اخیراً برخورد کاربران این ماده، توسط کمپانی‌هایی که همه‌روزه تبلیغ مواد ایمن‌تر و راه‌های دفع پسماندهای اتیدیوم بروماید را توصیه می‌کنند بسیار محتاطانه‌تر شده است. اگرچه به شما این پیشنهاد را نمی‌دهیم که عینک و دستکش خود را درآورده و یا جرعه‌ای از این ماده سربکشید اما وقت آن رسیده است که نگاه واقع بینانه تری به این ماده داشته باشیم و خطرات و افسانه‌های موجود در مورد این ماده را باهم بررسی کنیم. در ادامه مطلب با شیمی معدنی همراه باشید.

    اتیدیوم بروماید یک ماده جهش‌زا بوده که جهش‌های ژنتیکی شامل جهش تغییر چهارچوب (frame shift) و جهش‌های کروموزومی را ایجاد می‌کند. این واقعیت نتیجه بررسی‌های آزمایشگاهی متعددی است که بر روی رده‌های سلولی متفاوت و سیستم‌های رویانی در اتاق‌های کشت، انجام‌شده و نشان داده است که اتیدیوم بروماید می‌تواند منجر به جهش‌های تغییر چهارچوب، نوترکیبی‌های کروموزومی، نقص در تقسیم سلولی و مشکلات رشد در رویان شود. این اطلاعات در گزارشی توسط برنامه سم‌شناسی ملی آمریکا به‌صورت کامل ارائه‌شده است.

    این بررسی‌های آزمایشگاهی (in vitro) که تمام شواهد خود را بر مبنای ترس موجود نسبت به اتیدیوم بروماید بنانهاده‌اند، تنها مدارکی دال بر جهش‌زا بودن اتیدیوم بروماید بر روی سلول و یا رویان بدون محافظ ارائه کرده‌اند. درواقع هیچ مدرکی درزمینهٔ بررسی سرطان‌زا بودن این ماده حتی در حیوانات آزمایشگاهی وجود ندارد.

    برای سال‌های متوالی اتیدیوم بروماید به‌صورت مستمر برای درمان بیماری خواب آفریقایی در گاوها (African Sleeping Sickness) مورداستفاده قرارگرفته است. بدین منظور اتیدیوم بروماید به‌صورت تزریق وریدی و یا تزریق ماهیچه‌ای استفاده‌شده و هیچ‌گونه گزارشی مبنی برافزایش وقوع تومور و یا نقص در جنین این گاوها ارائه نشد. این مشاهدات بیان می‌کند که اتیدیوم بروماید برای سیستم‌های جانوری نسبت به بررسی‌های انجام‌شده آزمایشگاهی جهش‌زایی بسیار کمتری دارد.

    دز پیشنهادی غیر سمی اتیدیوم بروماید مورد استفاده در این گاوها ۱ میلی‌گرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن گاو می‌باشد. در مقایسه با این مقدار، غلظت مورداستفاده در زیست‌شناسی مولکولی (حدود ۱ میکروگرم در هر لیتر) بسیار ناچیز است. با یک حساب سرانگشتی می‌توان دریافت که:

    یک محقق ۵۰ کیلوگرمی باید حدود ۵۰۰۰۰ لیتر محلول رنگ‌آمیزی ژل را بیاشامد تا غلظتی معادل دز غیر سمی مورداستفاده در گاوها وارد بدنش شود.

    از این مشاهدات به این نتیجه می‌رسیم که خطری که یک محقق را هنگام جابجایی محلول بسیار رقیق اتیدیوم بروماید با دست دستکش (محلول اتیدیوم بروماید به گاوها تزریق می‌شود!!!) تحدید می‌کند، بسیار ناچیز است. نکته‌ای که باید موردتوجه قرار گیرد این است که ترس غیرمنطقی و بیمارگونه از اتیدیوم بروماید به‌گونه‌ای نباشد که ما را به سمت راه‌های خطرناک‌تر از اتیدیوم بروماید بکشاند. به نظر شما چه عواملی می‌تواند خطرسازتر باشد؟

    اتیدیوم بروماید غلیظ‌تر. روش انتخابی برای حذف اتیدیوم بروماید در حال حاضر بیشتر رسوب دادن آن بر روی زغال فعال و سپس سوزاندن آن است. ما با محلول‌هایی با غلظت ۱ میکروگرم در هر لیتر سروکار داریم که به نسبت داده‌های بررسی بر روی گاوها غلظت بسیار ناچیزی برای سمیت زایی است. اما به نظر می‌رسد با رسوب دادن آن بر روی زغال فعال به‌مرور غلظت آن را بسیار بالا می‌بریم. به نظر شما آیا با رقیق‌سازی آن نمی‌توانیم سمیت موجود را بیشتر کاهش دهیم؟؟

    محصولات سمی‌تر از اتیدیوم بروماید. روش دیگر برای حذف اتیدیوم بروماید واکنش دادن آن با موادی مانند اسید فسفریک، اسیدکلریدریک، وایتکس و … است؛ اما این مواد که به‌خودی‌خود خطرناک هستند و می‌توانند محصولاتی تولید کنند که سمیت آن‌ها حتی بیشتر از اتیدیوم بروماید است.

    رنگ‌های ایمن‌تر. نسبت به شرکت‌های تجاری زیرک با دقت بیشتری عمل کنید و هرچه که در تبلیغات وجود دارد را باور نکنید. همراه شیمی معدنی باشید تا در مطلب بعدی جایگزین‌هایی را برای اتیدیوم بروماید معرفی کنیم.

    پیشنهاد ما در این زمینه این است که تمام افسانه‌ها و فرضیات موجود درزمینهٔ اتیدیوم بروماید را فراموش کرده و واقعیات را بپذیریم. مقالات علمی واقع‌بینانه را در این زمینه مطالعه کرده و همانند تمام محققین خود را با سلاح علم مسلح سازیم. در این صورت می‌توانیم تصمیم منطقی درزمینهٔ اتیدیوم بروماید و استفاده و یا عدم استفاده از آن در آزمایشگاه خود بگیریم.

    منابع بیشتر برای مطالعه:

    EtBr is a topoisomerase I poison, just like some novel anticancer drugs

    Human Toxicity Excerpts – NIH

    National Toxicology Program

    Ethidium Bromide – Environmental Health and Safety – University of Toronto

    Effect of ethidium bromide against transplantable tumors in mice and rats

     

    منبع:
    fieldofscience

© تمامی حقوق مطالب برای وبسایت شیمی معدنی ایران محفوظ است و هرگونه کپی برداری بدون ذکر منبع ممنوع و شرعا حرام می باشد.
قدرت گرفته از : بک لینکس